A ls

 

SPIERBEVANGENHEID, TYING UP OF MAANDAGZIEKTE.

Herkennen en behandelen van spierbevangenheid.

Spierbevangenheid is een aandoening die ook wel als "tying up" of maandagziekte bekend staat. Met name de laatste benaming geeft de kern van de aandoening mooi aan. In de tijd dat paarden nog hoofdzakelijk voor het dagelijkse werk op het land werden gebruikt kwam de aandoening meestal op maandag voor. Tijdens het begin van het werk na de rustdag in het weekend, werden de paarden stokstijf en konden niet meer verder.

Ontstaan

De aandoening is het gevolg van een te grote hoeveelheid energie die zich in de spiercel heeft opgehoopt. Dit komt voor op momenten dat het paard met het voer (grote) hoeveelheden energie opneemt, maar dit niet hoeft te gebruiken voor het verrichten van arbeid. De energie uit het voer wordt dan opgeslagen als "reserve energie", voor als er weer arbeid verricht moet worden.

Om te kunnen worden gebruikt voor het bewegen, moet de opgeslagen energie eerst verbrand worden. Deze verbranding vindt onder normale omstandigheden plaats door gebruik te maken van zuurstof dat in de spieren aanwezig is. Als er echter heel veel reserve energie moet worden verbrand, is er niet voldoende zuurstof en vindt de rest van de verbranding zonder zuurstof plaats. Bij deze vorm van verbranding wordt zuur gevormd dat de celwanden kapot kan maken. Je kunt het gevoel bij jouw paard dan het beste vergelijken met ernstige spierpijn bij jezelf.

Symptomen

Tegenwoordig komt spierbevangenheid nog veel voor, met name in de vorm die zich minder extreem uit en die we "tying up" noemen. Bijvoorbeeld op de dag na een concours of na zwaar werk in het weekend. Het uit zich door het stijf gaan lopen, zo'n 10 tot 20 minuten na het begin van het werk. Vrijwel altijd is aan dit werk een periode van (relatieve) rust voorafgegaan zonder dat de hoeveelheid voer is teruggenomen. Paarden op een hoog specifiek trainingsnivo zijn namelijk gevoeliger; de marge is bij verandering zeer krap.
Dit kan dus al snel gebeuren als je een paar dagen niet rijdt door bijvoorbeeld ziekte of feestdagen. Oppassen dus!

De symptomen bij ernstige spierbevangenheid zijn: het paard wordt volledig stijf, gaat zweten, heeft een versnelde ademhaling, pijnlijke rugspieren en soms zien we rode urine. Verder zien we vaak dat het stro in de stal naar de achterbenen is gekrabd.

Let op!

De symptomen van spierbevangenheid kunnen makkelijk worden verward met die van koliek en daar schuilt een risico in: bij spierbevangenheid heeft "er doorheen lopen" een averechtse werking, terwijl bij koliek wandelen juist geadviseerd wordt. En nog een waarschuwing: lang niet altijd is het beeld zo duidelijk als hierboven beschreven is, waarschuw bij twijfel dan ook altijd een dierenarts. Door middel van een bloedonderzoek kan jouw dierenarts de diagnose vast stellen.

Therapie

Het paard moet niet meer bewegen dan absoluut noodzakelijk is om naar de stal terug te komen. Beter nog is om het paard ter plekke te laten staan of op transport te zetten. Dwing het paard vooral niet om er "doorheen" te lopen. De behandeling van de dierenarts zal er op gericht zijn de spanning op de spieren te verminderen, de ontsteking te remmen, de pijn te stillen en de schadelijke stoffen te neutraliseren. Het herstel duurt vaak enkele weken of langer. In deze periode is het van belang om de ontstane schade te herstellen en om herhaling te voorkomen. Het allerbelangrijkste is een strikte voerbeperking in combinatie met aangepaste beweging. Ook het langdurig verstrekken van anti-oxidanten in combinatie met een vitamine-E/selenium verbinding heeft hier een belangrijke functie.

Preventie

Het allerbelangrijkste is om arbeid regelmatig te verrichten en het werk goed op- en af te bouwen.

In combinatie hiermee moet er ten alle tijden worden voorkomen dat in perioden van rust of minder arbeid teveel wordt gevoerd.

Als het erg warm is /wordt, zorg dan voor extra ruwvoer en minder krachtvoer.