De gebitscontrole.

Ik zal eerst wat algemene informatie geven over de behandeling die een dierenarts uitvoert bij een gebitscontrole.
Even voor de goede orde:
* * Een dierenarts mag alles doen in een paardenmond, ook verdoven. Maar als er bv. een tand of een wolfskiesje getrokken moet worden mag dit nooit door een 'gewone' gebitsbehandelaar gedaan worden. Dus een paardentandarts is - als het goed is - altijd een ARTS.

Wanneer een gebitsbehandelaar jouw paard verdooft of een verdoving zet om een wolfskiesje te trekken, en het gaat mis, dan heb jij een probleem. Als er daarbij een bloeding optreedt zal de reguliere dierenarts niet blij zijn met het 'eindresultaat'.
Dus let op dat de behandelend geneesheer bevoegd is om te verdoven en/of te trekken. Wordt er niet getrokken, enz. dus alleen gevijld en tandsteen verwijderd, dan kun je iedereen die handelingen laten doen, bel mij maar, ik mag dat ook. Maar ik doe het niet.

-- Welke problemen kunnen er in de mond voor komen?

Paarden zijn heel erg afhankelijk van hun mond. Op de eerste plaats moeten ze ermee eten en hier begint het spijsverteringsproces. Een goed werkend gebit is belangrijk voor een optimale benutting van het voer en het tegengaan van spijsverteringsproblemen.

En een gebit dat goed onderhouden wordt is voor het paard heel belangrijk om zich prettig te laten voelen tijdens het werken (met bit in de mond). Het dier zal geen hinder ondervinden van het bit of van de tanden en/ of van de kiezen.

Een paard moest miljoenen jaren 16 tot 18 uur per dag gras kauwen, waarbij de bovenkaak uiteraard stil stond en de onderkaak als een molensteen bewoog ten opzichte van de bovenkaak. Nu eet het paard zijn brokken en zijn ruwvoer.
Dus het is heel belangrijk dat een paard vaak gevoerd wordt. Waarbij ik denk aan het ruwvoer.
Minstens 2 tot 3 keer per dag !!!
Het liefst moet een paard of pony de hele dag kunnen kauwen. Bijvoorbeeld dmv een volle hooizak.
Hooinetten zijn levens gevaarlijk, weggooien dus. ( Wie stelt de volgende vraag: waarom is een hooinet gevaarlijk?)

Maar toch ontstaan er haken en scherpe randen op de kauwvlakken van de kiezen. En niet meer op elkaar passende kauwoppervlakken. Ook de snijtanden slijten niet meer gelijkmatig af, waardoor er scheefgroei ontstaat. En de snijtanden kunnen veel te lang worden waardoor de kiezen niet meer goed bij elkaar komen.
Wisper heeft hier altijd last van dus Paul van Gorkum moet regelmatig zijn tanden inkorten.

Tijdens het wisselen gaat er nog wel eens iets mis, de oude melkkiezen blijven soms op de grote mensen- uhhh . . . paarden kiezen zitten en dat noemen wij doppen.

--Wat merk je als een paard gebitsproblemen heeft?

* Afwijkend gedrag tijdens het hoofdstel indoen en vreemde eetbewegingen. Angst voor het hoofdstel, de tong uit de mond laten hangen of uitsteken, zich vastzetten in zijn lijf bv. teugelkreupelheid. (Wie stelt de volgende vraag: wat is teugelkreupelheid?)
Als je een (les)paard ziet eten en hij doet zijn hoofd omhoog en gooit als het ware het voer naar achter, dan is het tijd voor de tandarts.

* Vermagering en verlies van conditie. Door de super scherpe en pijnlijke randen en haken, zal het paard slechter gaan kauwen, waardoor conditieverlies en vermagering optreedt.

* Proppen inde voerbak en een slechte vertering en dan . . . . koliek. Door slecht ( = pijnlijk) kauwen worden proppen gevormd en het voer wordt slecht gemalen. Gevolg: het optimale resultaat wordt niet uit het voer gehaald en er is meer kans op koliek. Als je een (les)paard ziet eten en hij doet zijn hoofd omhoog en gooit als het ware het voer naar achter, dan is ook het tijd voor de tandarts.

KIJK naar de paarden, observeer ze! Zij kunnen niet vertellen waar ze pijn hebben of welke ongemakken zij hebben; wij zijn diegenen die hen moeten helpen. KIJK EN ZIE!

* "Lastig" met het rijden. Door de scherpe randen op de kiezen, zal het paard zo min mogelijk kauwen op het bit. Ook schudden met het hoofd, slecht aan de teugel lopen, zich vastzetten van het bit zijn signalen van problemen in de mond.
Tijdens het malen slijten de kiezen. Dit is niet zo erg want de kiezen groeien door tot een leeftijd van ca. 25 jaar. Dus jouw paard staat echt niet snel met een mond zonder tanden.

Kijk ook even onder deze knop als je paard lastig(?) is.

- - Het onderzoek

Voordat de paardentandarts gaat vijlen moet de mond goed onderzocht worden. Het paard wordt verdoofd en met een goede mondsperder wordt de lengte van de snijtanden bekeken, de stand van de kiezen, de aanwezigheid van haken, wolfskiesjes en scherpe kiesranden. De dierenarts heeft dan meestal een soort mijnhelm met een lampje op zijn hoofd.

- - De behandeling

De behandeling begint met het (elektrisch) vijlen van scherpe haken waarna de kiesoppervlakken weer vlak gemaakt worden. Met de handvijlen (raspen) worden de fijne afwerking verzorgd. Eventueel aanwezige wolfkiesjes worden verwijderd. Vervolgens worden de snijtanden afgevijld op de juiste lengte met een soort Black & Dekker draaischijf. Dit is belangrijk om een goede sluiting van de kiezen te krijgen. De haaktanden indien aanwezig worden ingekort en afgerond.
(Wie stelt de volgende vraag: wat zijn haaktanden?)

 

- - Scherpe randen.

Het paard heeft een groeiend en slijtend gebit. Per jaar groeit het gebit ongeveer 3 mm. De bovenkaak is breder dan de onderkaak. Tijdens het eten maakt het paard een roterende zijwaartse beweging. Omdat het gebit niet helemaal afslijt blijven er door het malen scherpe randen aan de kiezen zitten. Deze scherpe randen ontstaan aan de buitenzijde van de bovenkaak en de binnenzijde van de onderkaak. Door de scherpe randen ontstaan er kleine, niet zichtbare, wondjes in de wang en de tong van het paard (vergelijkbaar met een sneetje aan papier in de vinger.)

Omdat dit pijn veroorzaakt, kan het paard proppen gaan maken tijdens het eten, om deze tussen de kiezen en de wang te stoppen om de druk te verminderen. Tijdens het rijden kunnen die proppen niet blijven zitten en kan het paard overmatig draderig slijm gaan produceren om de wang van de kiezen af te houden. (Niet te verwarren met het schuimen van het paard, als het correct in de aanleuning is en ontspannen gereden wordt.)

 

Hier zie je de binnenkant van een paardenmond, rechts is de binnenkant van de wang. Links ligt de tong en boven zie je het verhemelte.
Heel duidelijk is te zien dat de bovenkiezen aan de buitenkant een scherpe rand hebben, die in de wang snijdt. Kunnen je je voorstellen hoeveel pijn een hoge (aansnoer) neusriem kan doen als je paard zulke scherpe randen heeft. De onderkiezen hebben aan de binnenkant ook een scherpe rand, die weer tegen de tong aankomt als er een bit op de tong ligt.


Haken

Een paard krijgt haken op de eerste en laatste kies, dit komt omdat de kaken niet recht op elkaar liggen en dan komt het voor dat de eerste en laatste kies geen tegenovergestelde kies hebben, deze kan dan niet afslijten en dan ontstaat er een haak. Dit kan erg vervelend zijn voor het paard, de onder en bovenkaak kunnen dan niet meer naar voren of terug worden gebracht. Als een paard dat wil doen dan belemmert deze haak dit. Ook kan het zo erg zijn dat het paard met deze haak een gat boort in zijn eigen tandvlees en dit is natuurlijk zeer pijnlijk!

 

Er bestaan misverstanden over het aantal haken dat een paard kan hebben. Het paard heeft nooit maar één (1) haak, dat is niet mogelijk, omdat het paard kauwt met zijn hele gebit. De haken ontstaan omdat een paard niet helemaal rond maalt, maar slechts een deel van een maalbeweging. Een deel slijt dus niet regelmatig af en wordt dus scherp. Hierbij is het weer belangrijk dat er ook aandacht aan de achterste kiezen wordt besteedt. Dit is dat ook het deel waar de meeste kracht op wordt uitgeoefend, met als gevolg de meeste slijtage.

Wolfstanden of wolfkiezen.

Dit tandje zit voor de eerste kies. Ze zijn meestal erg klein en hebben helemaal geen functie. Ze kunnen voor problemen zorgen bij het paard, met name tijdens het rijden. Het bit duwt dan steeds tegen dit tandje aan en je kan je voorstellen dat dit voor irritatie kan zorgen. Voorbeelden van afwijkend gedrag zijn dan: het schudden van het hoofd of het niet willen buigen naar een kant. Wolftandjes zijn in de meeste gevallen makkelijk te verwijderen.


Hier onder zie je een haak op de voorste kies en het gebit is heel erg golvend. Dit dier heeft veel pijn bij het rijden en eten.

 

  • Dus minstens één per jaar een controle laten uitvoeren, en doe de hoge neusriem niet te strak.

     

De vraag was . . . :

Kun je iets vertellen over hoe je je paard na een tandartsbeurt moet behandelen?
Er zijn zoveel tegenstrijdige tips.
Kun je rijden of moet je paard en dag of meerdere dagen rust. Moet je een zweetdeken op want je paard gaat zweten van de verdoving.

En nu het antwoord, eindelijk.
Wat mag je wel of niet doen na de behandeling. Laat het paard in de box staan tot dat de verdoving (sedatie) uitgewerkt is, een zweetdeken is prima als het fris weer is.
Het dier mag niets eten ivm met verslikken want daardoor kan er voedsel in de longen komen. Dus absoluut niet eten, zeker geen slobber, zolang het dier suf is.
Doe een antibijt cq. eetbakje om, zorg wel voor een emmer water.
De dierenarts moet jou vertellen wat hij gedaan heeft. En dan vertelt hij je ook wat je de volgende dagen wel of niet mag doen.
Wij doen één dag rustig aan als er veel gevijld of getrokken is, en dan kunnen we soms een paar dagen rijden met een zachte hackamore, succes.

Gr. Lies